یادگیری واژگان زمان در چینی یکی از بخشهای جذاب و کاربردی در مسیر آموزش زبان چینی است. این موضوع نهتنها در مکالمات روزمره مانند تعیین ساعت یا برنامهریزی قرارها استفاده میشود، بلکه در درک اخبار، متون رسمی و حتی درک مثلهای سنتی چینی نیز اهمیت زیادی دارد. در این مقاله، بهصورت گامبهگام با ساختار زمان، نحوه گفتن ساعت و تاریخ و واژگان مرتبط با آن آشنا میشویم. در نهایت شما بدون هیچگونه مشکلی واژگان زمان و تاریخ که از پرکاربردترین واژگان چینی هستند را یاد میگیرید.
مفهوم «زمان» در زبان چینی
در زبان چینی، واژهی زمان با کاراکتر 时 (shí) نشان داده میشود. این کاراکتر از لحاظ تاریخی با نماد خورشید 日 (rì) پیوند دارد و همین امر نشان میدهد که مفهوم زمان در فرهنگ چین با طبیعت، حرکت خورشید و تغییر روز و شب در ارتباطی عمیق بوده است. چینیها از قرنها پیش درک دقیقی از چرخهی زمان داشتند و همین نگرش در ساخت واژگان زمان در چینی بازتاب یافته است.
واژهی 时 (shí) در ترکیب با سایر کاراکترها معانی گوناگونی پیدا میکند. سه مورد از مهمترین آنها عبارتاند از:
- 时间 (shíjiān): مفهوم کلی زمان، مانند جملهی «你有时间吗؟» (آیا وقت داری؟)
- 时候 (shíhou): اشاره به لحظه یا زمان خاص، مثل «我来的时候下雨了» (وقتی آمدم باران میبارید)
- 小时 (xiǎoshí): ساعت (بهعنوان واحد زمانی)
درک تفاوت میان این واژهها برای هر زبانآموز ضروری است، زیرا در مکالمات روزمرهی چینی، استفادهی نادرست از این واژگان میتواند معنای جمله را تغییر دهد. یادگیری دقیق واژگان زمان در چینی به شما کمک میکند تا طبیعیتر و دقیقتر با چینیها صحبت کنید.
گفتن ساعت در زبان چینی
یکی از بخشهای اساسی در یادگیری واژگان زمان در زبان چینی، توانایی گفتن ساعت است که نیاز به بلد بودن اعداد در زبان چینی نیز دارد. در زبان چینی برای بیان ساعت از ساختار سادهی زیر استفاده میشود:
[عدد] + 点 (diǎn)
مثلاً:
- 一点 (yī diǎn) → ساعت یک
- 六点 (liù diǎn) → ساعت شش
اگر بخواهید بگویید “دقیقاً” روی ساعت است، میتوانید 整 (zhěng) را اضافه کنید:
- 六点整 → دقیقاً ساعت شش
دقیقه در زبان چینی
برای گفتن دقیقه، کافی است عدد دقیقه را بعد از 点 بیاورید. واژهی 分 (fēn) برای دقیقه است و گاهی حذف میشود:
پرسیدن ساعت در چینی
پرسیدن زمان در زبان چینی از اولین مهارتهایی است که زبانآموزان باید یاد بگیرند. برای پرسیدن ساعت، چند ساختار پرکاربرد وجود دارد:
| فارسی | چینی | پینیین | ترجمه تحتاللفظی |
|---|---|---|---|
| ساعت چند است؟ | 几点了？ | jǐ diǎn le | ساعت چند شده؟ |
| الان ساعت چند است؟ | 现在几点？ | xiànzài jǐ diǎn | الان چه ساعتی است؟ |
| ببخشید، ساعت چند است؟ | 请问，现在几点？ | qǐng wèn, xiànzài jǐ diǎn | لطفاً بفرمایید، الان ساعت چند است؟ |
در پاسخ میتوان گفت:
- 现在八点半。 (xiànzài bā diǎn bàn) → الان ساعت هشت و نیم است.
با تمرین این ساختارها، تسلط شما در استفاده از واژگان زمان در چینی بسیار افزایش مییابد.
واژگان زمان روز در زبان چینی
در مکالمات روزمره، دانستن نام بخشهای مختلف روز اهمیت دارد. جدول زیر پرکاربردترین آنها را نشان میدهد:
| فارسی | چینی | پینیین | بازهی زمانی تقریبی |
|---|---|---|---|
| صبح زود | 早上 | zǎoshang | ۵ تا ۹ صبح |
| صبح | 上午 | shàngwǔ | ۹ تا ۱۱ صبح |
| ظهر | 中午 | zhōngwǔ | ۱۱ تا ۱۳ |
| بعدازظهر | 下午 | xiàwǔ | ۱۳ تا ۱۸ |
| عصر | 傍晚 | bàngwǎn | ۱۸ تا ۲۰ |
| شب | 晚上 | wǎnshàng | ۲۰ تا ۲۳ |
| نیمهشب | 半夜 | bànyè | ۲۳ تا ۱ |
| سحرگاه | 凌晨 | língchén | ۳ تا ۵ صبح |
نمونه جمله:
- 我上午九点上课。 (wǒ shàngwǔ jiǔ diǎn shàngkè) → من ساعت ۹ صبح کلاس دارم.
-
قیدهای زمانی پرکاربرد در چینی
چینی زبان بسیار دقیق و غنی در قیدهای زمان است. چند مورد مهم را ببینید:
| فارسی | چینی | پینیین |
|---|---|---|
| اکنون | 现在 | xiànzài |
| بعداً | 以后 | yǐhòu |
| قبلاً | 以前 | yǐqián |
| همیشه | 总是 | zǒngshì |
| اغلب | 常常 | chángcháng |
| بهزودی | 很快 | hěnkuài |
| فوراً | 马上 | mǎshàng |
- نمونه جمله:
- 我马上回来。 (wǒ mǎshàng huílái) → فوراً برمیگردم.
اصطلاحات و مثلهای چینی دربارهی زمان در چینی
در فرهنگ چینی، زمان ارزشی مقدس دارد. چند نمونه از ضربالمثلهای معروف چینی در این زمینه عبارتند از:
- 光阴似箭，日月如梭 (guāngyīn sì jiàn, rì yuè rú suō)
→ زمان مانند تیر میگذرد و خورشید و ماه چون دوک نخریسی در حرکتاند. - 一寸光阴一寸金，寸金难买寸光阴
→ هر لحظه از زمان چون طلاست، اما حتی با طلا هم نمیتوان لحظهای از زمان را خرید. - 时不待我
→ زمان در انتظار هیچکس نمیماند.
این ضربالمثلها نشان میدهند که در فرهنگ چینی، زمان منبعی گرانبهاست که باید از آن بهدرستی بهره برد. یادگیری این اصطلاحات در کنار واژگان زمان در چینی به شما کمک میکند تا با فرهنگ و ذهنیت مردم چین بهتر آشنا شوید.
نکات فرهنگی و تاریخی ساعت ها
چینیها در دوران باستان از نظامی به نام 十二时辰 (shí’èr shí chén) برای تقسیم شبانهروز استفاده میکردند. در این سیستم، هر شبانهروز به ۱۲ بازهی دو ساعته تقسیم میشد که هرکدام با یکی از حیوانات دایرهی زودیاک مرتبط بود. مثلاً:
| بازهی زمانی | حیوان زودیاک | نام چینی |
|---|---|---|
| 23:00 – 01:00 | موش | 子时 |
| 01:00 – 03:00 | گاو | 丑时 |
| 03:00 – 05:00 | ببر | 寅时 |
| 05:00 – 07:00 | خرگوش | 卯时 |
| 07:00 – 09:00 | اژدها | 辰时 |
| 09:00 – 11:00 | مار | 巳时 |
| 11:00 – 13:00 | اسب | 午时 |
| 13:00 – 15:00 | گوسفند | 未时 |
| 15:00 – 17:00 | میمون | 申时 |
| 17:00 – 19:00 | خروس | 酉时 |
| 19:00 – 21:00 | سگ | 戌时 |
| 21:00 – 23:00 | خوک | 亥时 |
این نظام نشان میدهد که نگاه چینیها به زمان، همواره با فلسفه، نجوم و طبیعت درهم آمیخته بوده است.
نحوه بیان تاریخ (سال، ماه و روز) در زبان چینی
در زبان چینی، بیان تاریخ از ساختاری ثابت و قاعدهمند پیروی میکند و ترتیب اجزای آن برخلاف زبان فارسی، از «بزرگ به کوچک» است؛ یعنی ابتدا سال، سپس ماه و در نهایت روز ذکر میشود. این نظم در تمام متون رسمی و غیررسمی رعایت میشود و یادگیری آن برای زبانآموزان اهمیت زیادی دارد.
۱. بیان سال (年)
سال در زبان چینی با استفاده از اعداد و واژهی 年 (nián) بیان میشود. نکتهی مهم این است که اعداد سال به صورت جداگانه خوانده میشوند و نه به شکل عدد ترتیبی.
مثالها:
2024年 → 二零二四年 (èr líng èr sì nián)
1998年 → 一九九八年 (yī jiǔ jiǔ bā nián)
همانطور که دیده میشود، هر رقم سال بهطور مستقل تلفظ میشود.
۲. بیان ماه (月)
ماهها در زبان چینی نام خاص ندارند و تنها با عدد و واژهی 月 (yuè) مشخص میشوند. این ویژگی باعث سادگی سیستم تقویمی در زبان چینی شده است.
مثالها:
January → 一月 (yī yuè)
July → 七月 (qī yuè)
۳. بیان روز (日 / 号)
برای بیان روز از عدد بههمراه 日 (rì) یا در زبان محاورهایتر 号 (hào) استفاده میشود. 日 بیشتر در متون رسمی و نوشتاری و 号 در گفتار روزمره رایج است.
مثالها:
15日 / 15号 → 十五日 / 十五号
1日 / 1号 → 一日 / 一号
۴. بیان تاریخ کامل در جمله
برای بیان یک تاریخ کامل، اجزای سال، ماه و روز به ترتیب کنار هم قرار میگیرند. تاریخ معمولاً در ابتدای جمله میآید.
مثالها:
2023年6月5日
2023年6月5号（محاورهای）
مثال در جمله:
我们2023年6月5号有考试。
(ما در ۵ ژوئن ۲۰۲۳ امتحان داریم.)
این ساختار بخشبندیشده و منطقی، استفاده از تاریخ را در زبان چینی ساده، دقیق و قابل پیشبینی میکند و نقش مهمی در مکالمات روزمره، متون رسمی و برنامهریزیهای زمانی دارد.
جمعبندی
در این مقاله با واژگان زمان در چینی و واژگان تاریخ در چینی آشنا شدیم. از گفتن ساعت و تاریخ گرفته تا ضربالمثلهای مرتبط با زمان، همهی این عناصر نشان میدهند که زبان چینی نگاهی عمیق و فرهنگی به مفهوم زمان در زبان چینی دارد. یادگیری این واژگان نهتنها به درک بهتر زبان کمک میکند، بلکه در سفر، تحصیل و ارتباطات روزمره در چین نیز بسیار کاربردی است.
سوالات متداول در خصوص واژگان زمان و تاریخ در چینی
- چگونه میتوان زمان را در زبان چینی بیان کرد؟
در زبان چینی برای گفتن ساعت از ساختار سادهی «عدد + 点 (diǎn)» استفاده میشود، مانند 六点 یعنی ساعت شش. - تفاوت بین 时间 (shíjiān) و 时候 (shíhou) چیست؟
时间 به مفهوم کلی زمان اشاره دارد، در حالی که 时候 برای زمان خاصی در جمله استفاده میشود، مثل «我来的时候» (وقتی آمدم). - چگونه میتوان تاریخ را به زبان چینی گفت؟
ساختار تاریخ در چینی به این شکل است: [سال] 年 [ماه] 月 [روز] 日. مثلاً: 2025年11月2日 یعنی دوم نوامبر ۲۰۲۵. - کلمهی چینی برای “امروز”، “دیروز” و “فردا” چیست؟
امروز → 今天 (jīntiān)
دیروز → 昨天 (zuótiān)
فردا → 明天 (míngtiān) - برای گفتن دقیقه در زبان چینی از چه واژهای استفاده میشود؟
واژهی 分 (fēn) برای دقیقه است. مثلاً 一点二十分 یعنی ساعت یک و بیست دقیقه. - چگونه میتوان پرسید “ساعت چند است؟” به چینی؟
سادهترین روش گفتن آن جملهی 几点了？(jǐ diǎn le) است که به معنی “ساعت چند شده؟” است. - چه قیدهای زمانی پرکاربردی در چینی وجود دارد؟
قیدهایی مثل 现在 (xiànzài) اکنون، 马上 (mǎshàng) فوراً، و 以后 (yǐhòu) بعداً از پرکاربردترین قیدهای زمانی هستند. - چینیها چگونه در گذشته زمان را تقسیمبندی میکردند؟
در دوران باستان از نظام 十二时辰 (shí’èr shí chén) استفاده میکردند که روز را به ۱۲ بازهی دو ساعته تقسیم میکرد. - آیا واژهی خاصی برای بیان نیم و ربع ساعت وجود دارد؟
بله، 半 (bàn) برای “نیم” و 一刻 (yí kè) برای “یکربع” استفاده میشود؛ مثلاً 七点半 یعنی هفت و نیم. - چگونه میتوان واژگان زمان را سریعتر در چینی یاد گرفت؟
بهترین روش، ترکیب مطالعهی لغات با تمرین شنیداری و جملهسازی است. استفاده از اپلیکیشنها و کارتهای فلش نیز بسیار مؤثر است.
